“Silver Drawing Test” یا همان «آزمون نقاشی سیلور»
یک آزمون یک تکنیک هنر درمانی و یک فرافکن تصویری است که توسط راشل سیلور (Rachel Silver) طراحی شده.
این آزمون برای بررسی کارکردهای شناختی و شخصیتی کودکان به کار میرود،
بهویژه در زمینههایی مثل:
تواناییهای شناختی و ذهنی
رشد خلاقیت
روابط اجتماعی و عاطفی
سطح سازگاری و مشکلات رفتاری
در این آزمون، کودک یا فرد مورد بررسی باید نقاشی بکشد.
نوع موضوع، شکلها، جزئیات و شیوه ترسیم نقاشی، سرنخهایی در مورد وضعیت روانی و عاطفی او فراهم میکند.
🔹 مراحل اجرای آزمون نقاشی سیلور
این آزمون معمولاً در سه مرحله اجرا میشود:
نقاشی آزاد (Free Drawing Test):
از کودک خواسته میشود هر چیزی که دوست دارد بکشد.
این بخش بهویژه برای ارزیابی خلاقیت و میزان آزادی روانی او مهم است.
نقاشی موضوعی (Drawing Story Test):
در این مرحله، کودک باید نقاشیای بکشد که حول یک موضوع یا داستان مشخص باشد.
مثلاً “یک روز خوبت را بکش” یا “خانوادهات را در حال انجام کاری نشان بده”.
این نقاشیها اطلاعاتی درباره روابط خانوادگی، هیجانات و مسائل درونی کودک میدهند.
نقاشی تکمیلشدنی (Drawing Completion Test):
در این مرحله بخشی از یک شکل ساده (مثل خط یا منحنی نیمهکاره) روی کاغذ کشیده میشود و کودک باید آن را کامل کند.
این قسمت خلاقیت، انعطاف ذهنی و توانایی حل مسئله را نشان میدهد.
🔹 مزایا
وابسته به زبان نیست → برای کودکانی با مشکل گفتاری/زبانی یا ناتوانی یادگیری بسیار مناسب است.
اجرای ساده → فقط نیاز به کاغذ و مداد دارد.
اطلاعات عمیق → هم درباره شناخت، هم درباره هیجانها و روابط فرد.
🔹 تفاوت با آزمون آدمک گودیناف
آزمون آدمک گودیناف (Draw-A-Man Test): بیشتر برای سنجش هوش غیرکلامی کودک است و بر اساس میزان جزئیات نقاشی، نمرهگذاری میشود.
آزمون سیلور: فراتر از هوش میرود و جنبههای خلاقیت، عاطفه، روابط اجتماعی و شخصیت را هم بررسی میکند.
🖼️ مثال ۱: نقاشی خانواده
فرض کن کودک باید خانوادهاش را بکشد.
ترتیب کشیدن → کسی که اول کشیده میشود معمولاً از نظر عاطفی برای کودک مهمتر است.
اندازهها → اگر یک نفر خیلی بزرگتر یا خیلی کوچکتر کشیده شود، میتواند نشاندهنده اهمیت یا کماهمیتی آن فرد برای کودک باشد.
فاصله بین افراد → فاصله زیاد ممکن است نشانه احساس دوری عاطفی باشد. نزدیکی زیاد میتواند به احساس امنیت یا وابستگی شدید اشاره کند.
وجود یا عدم وجود یک عضو → اگر کودک یکی از اعضای خانواده را نکشد، ممکن است نشانه تنش، پرخاشگری یا نادیده گرفتن آن فرد باشد.
🖼️ مثال ۲: نقاشی خانه
خانه با جزئیات (دودکش، پنجرهها، گلها) → نشانه احساس امنیت، گرمی و دلبستگی به خانواده.
خانه بسته، بدون در یا پنجره → میتواند بیانگر احساس انزوا، ناامنی یا ترس از ارتباط باشد.
خانه کوچک و گوشه کاغذ → ممکن است نشاندهنده احساس کمارزشی یا کنار گذاشته شدن باشد.
🖼️ مثال ۳: نقاشی تکمیلشدنی
اگر یک خط منحنی به کودک داده شود و او آن را به شکل حیوان تبدیل کند، این میتواند نشانه خلاقیت بالا و انعطافپذیری ذهنی باشد.ولی اگر کودک فقط همان خط را کمی ادامه دهد بدون ایده جدید، احتمالاً سطح خلاقیت پایینتر یا اضطراب در انجام تکلیف دارد.
📌 نکته مهم:این تحلیلها قطعی نیستند و فقط سرنخ میدهند. روانشناس باید همراه با سایر تستها و مشاهدات از کودک، برداشت نهایی را انجام دهد.
🔹 اجرای آزمون سیلور برای نوجوانان
در این گروه سنی بیشتر روی بحران هویت، روابط اجتماعی، فشار تحصیلی و عاطفی تمرکز میشود.
مثلاً در نقاشی موضوعی میتوان موضوعاتی مثل:
«دوست صمیمیات را بکش»
«آیندهات را تصور کن»
«یک موقعیت سخت را نقاشی کن»مطرح کرد.
تحلیل به روانشناس کمک میکند بفهمد نوجوان چه نگرانیها، تعارضها یا آرزوهایی دارد.
🔹 اجرای آزمون سیلور برای بزرگسالان
در بزرگسالان، آزمون بیشتر برای درک هیجانها، تعارضهای درونی، و ارزیابی خلاقیت به کار میرود.
مثلاً در نقاشی آزاد، سبک خط، میزان فشار دست، میزان جزئیات و حتی انتخاب موضوع سرنخهای مهمی از شخصیت و وضعیت هیجانی فرد میدهد.
در نقاشی تکمیلشدنی، نوع تکمیل خطوط میتواند نشانگر انعطافپذیری ذهنی، میزان خلاقیت، یا سختگیری شناختی باشد.
🔹 محدودیتها
در بزرگسالان، چون فرد کنترل بیشتری روی نقاشی دارد و ممکن است سعی کند «خودش را خوب نشان بدهد»، تفسیر نیازمند دقت و ترکیب با سایر آزمونها (مثل MMPI یا TAT) است.
برای نوجوانان، حساسیت به مرحله رشد روانی-اجتماعی خیلی مهم است، چون بعضی علائم ممکن است طبیعیِ دوره نوجوانی باشد نه آسیب.
🧑🎓 نمونه دستور اجرا برای نوجوانان
نقاشی آزاد
«میخوام یه نقاشی بکشی، هر چیزی که به ذهنت میاد. موضوع خاصی نداره، فقط چیزی باشه که دوست داری.»
نقاشی موضوعی
«خودت رو در آینده بکش.»
«یه روز خوبت رو تصور کن و نقاشی کن.»
«دوست یا دوستان نزدیکت رو در حال انجام کاری نشون بده.»
نقاشی تکمیلشدنی
روانشناس یک خط یا شکل نیمهکاره میکشه و میگه:«این شکل رو کامل کن. هر چیزی دوست داری میتونی بکشی.»
👩 نمونه دستور اجرا برای بزرگسالان
نقاشی آزاد
«روی این کاغذ یه نقاشی بکش. موضوعش دست خودته. چیزی رو انتخاب کن که همین الان به ذهنت میاد.»
نقاشی موضوعی
«خودت رو در یک موقعیت مهم زندگیات بکش.»
«خانواده یا افرادی که برات مهمن رو به تصویر بکش.»
«اگر بخوای روی کاغذ آیندهات رو نشون بدی، چه چیزی میکشی؟»
نقاشی تکمیلشدنی
روانشناس چند خط یا شکل ساده (دایره نیمهکاره، زاویه، منحنی) میذاره و میگه:«هر شکلی دوست داری از این درست کن.»
📌 نکات اجرایی مهم
هیچوقت نباید بگیم «خوب بکش» یا «زیبا باشه»، چون باعث اضطراب و مقاومت میشه.
زمان محدود نداره، ولی معمولاً ۲۰–۳۰ دقیقه برای هر بخش کافیه.
بعد از نقاشی، روانشناس میتونه سؤالهای سادهای بپرسه:
«این کیه؟»
«چه کار میکنه؟»
«دوست داری درباره نقاشیت چیزی بگی؟»
(این پاسخها در تفسیر خیلی مهماند چون کمک میکنن تا فقط بر اساس فرضیات نقاشی قضاوت نشه.)
جمع بندی:
آزمون نقاشی سیلور ابزاری ارزشمند برای روانشناسان و مشاوران است که با کمک آن میتوان به دنیای درونی فرد راه یافت. این آزمون نه تنها جنبههای شناختی و خلاقیت، بلکه هیجانها، روابط اجتماعی و شخصیت را نیز آشکار میسازد. استفاده صحیح از آن نیازمند تخصص و دقت در تفسیر است و میتواند مکمل مهمی در ارزیابیهای روانشناختی باشد.
📚 منابع:
سیلور، راشل. (۱۳۹۰). آزمونهای تصویری سیلور برای سنجش خلاقیت. ترجمه دکتر زهرا کاردان. تهران: نشر رشد.
فراهانی، محمدتقی. (۱۳۸۷). آزمونهای فرافکن شخصیت. تهران: سمت.
شریفی درآمدی، حمزه. (۱۳۹۴). روانسنجی و کاربرد آزمونهای روانی. تهران: انتشارات روان.
Silver, R. A. (2001). Art as Language: Access to Thoughts and Feelings Through Stimulus Drawings. Jessica Kingsley Publishers.
Silver, R. A. (2002). Three Art Assessments: The Silver Drawing Test of Cognition and Emotion, The Draw a Story, and The Silver Drawing Test of Cognitive Skills. Routledge.
Malchiodi, C. A. (2012). Handbook of Art Therapy. Guilford Press.
Hammer, E. F. (1997). Clinical Applications of Projective Drawings. Charles C Thomas Publisher.
برای دسترسی به اطلاعات بیشتر در مورد دوره هنر درمانی به لینک زیر مراجعه فرمایید:
تلفن پشتیبانی دوره :09151098791